Chiel van Berkel: “Vuurwerk is heel geschikt om het publiek mee door elkaar te rammelen.”

a-brief-history-from-hell

 

26 februari 2013

Onlangs was Chiel van Berkel te gast bij ons op de Schrijfopleiding. Hij is acteur en behoort tot de artistieke kern van het theatergezelschap Abbattoir Fermé. Met een heldere stem, alsof hij op datzelfde moment op de planken stond, vertelde hij ons over het werk van Abbattoir Fermé onder leiding van artistic director Stef Lernous, elk woord weloverwogen en iedere klank onberispelijk gearticuleerd.

“De inzet van Abbattoir Fermé is om zich te verhouden tot de grijze toneelmassa. Abbattoir wil een unieke positie bekleden binnen dat bestel. We zoeken de afwijking op, andere kleuren, extremiteiten. Het is niet ons doel om te shockeren. Stef probeert wel een zeker shockeffect te bereiken, maar dat effect is slechts bedoeld om de aandacht van het publiek op te eisen voor wat we te vertellen hebben. Vuurwerk is heel geschikt om het publiek mee door elkaar te rammelen en we gebruiken het dan ook vaak. Hierdoor hebben we wel een aantal aanvaringen gehad met de brandweer.”

Abbattoir Fermé speelt met de heiligheid van de afspraken binnen het theater. ‘Ontregelen’ is hierbij een belangrijk kernwoord. Het publiek moet vergeten dat het in het theater zit. Een voorstelling moet een soort trip zijn, een rollercoaster, zoals Chiel van Berkel het noemt. Hij vindt ook dat je een voorstelling niet volledig moet kunnen uitleggen en hecht juist waarde aan de cryptiek. Nagesprekken vindt hij onzinnig.

We kijken episode 5 Color Me Crazy uit de tv-serie MONSTER! van Abbattoir Fermé. Absurde, mysterieuze, ontregelende, fragmentarische en surrealistische horror. Bijna niet te beschrijven en niet uit te leggen, omdat je met elk shot en met elke scène weer op het verkeerde been wordt gezet en iedere houvast je wordt afgenomen.

Abbattoir volgt geen vaste stramienen om tot een theaterstuk te komen. Bij iedere voorstelling die ze maken, vragen ze zich opnieuw af: welke weg nu? Wordt het een stille? Wordt het een talky? Bij A Brief History of Hell bijvoorbeeld, kozen ze er bewust voor om een kleur- en tekstrijke voorstelling te maken.

chiel-van-berkel briefhistory_02

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“Wij maken voorstellingen met zijn allen. Zo’n drie maanden voor een productie beginnen we met oeverloos lullen over wat we de afgelopen tijd allemaal hebben gezien. Stef is een filmofiel. Hij houdt alles bij over films, maar ook over series en musical. Hij is net een lopende encyclopedie.”

Stef Lernous houdt van ambachtelijkheid. Dat een acteur echt duidelijk en goed spreekt. Als acteur ben je nooit lui. Je lichaam blijft altijd in spanning. De spelers van Abbattoir zijn dan ook erg gefocust op het fysieke aspect van hun rol. Deze fysieke inzet is zo groot dat hij niet zelden leidt tot gezondheidsproblemen. Chiel van Berkel heeft bijvoorbeeld eens een personage gespeeld dat heel lang en hard moest hoesten en dat was niet goed voor zijn keel. Verder maakt Abbattoir veel gebruik van rookmachines en de spelers hebben soms avond aan avond veel te veel ongezonde rook ingeademd.

Het arbeidsethos bij Abbattoir ligt hoog. We maken dagen van 10 tot 6 en vullen die dagen met echt hard werken. Menig maal gaat de zweep erover. Ik sta er zelf ook van te kijken dat we elkaar nooit kotsbeu worden. Hout!” Dit moet hij direct afkloppen. “We zijn voortdurend aan het schetsen en beelden komen met improvisatie tot stand. Een belangrijke vraag van Stef is: is het voldoende voor het publiek? Stef is niet alleen letterlijk een veelvraat (hij weegt zo’n 180 kilo), maar ook een geestelijke veelvraat.”

Ziet Chiel van Berkel zich nog bij een ander gezelschap? “Ik vind het ergens best eng om mijn eigen biotoop te verlaten. Ik zou het denk ik wel kunnen, maar ik denk ook dat ik bij een ander gezelschap me al vanaf dag 1 zou afvragen: wordt hier wel hard genoeg gewerkt? Bij Stef voel ik mij altijd in goede handen. Abbattoir stemt mij heel gelukkig. I count my blessings.”